W 79. rocznicę zakończenia ostatniej bitwy wojny obronnej 1939 r.  w Centrum Edukacyjnym „Przystanek Historia” IPN w Krakowie (ul. Dunajewskiego 8) rozpoczął projekt edukacyjny „Do broni! Postawy i losy ziemian w trakcie II wojny światowej”. 

Uczniowie XLII LO licznie przybyli i uczestniczyli wraz ze swoimi szkolnymi historykami prof. Dorotą Włodarczyk i prof. Pawłem Cząstką w konferencji naukowej, która odbyła się 5 października 2018 r.

Przedsięwzięcie IPN we współpracy z Małopolskim Kuratorium Oświaty, to kontynuacja dotychczasowych działań, współorganizowanych od 2014 r. z Polskim Towarzystwem Ziemiańskim Oddział Kraków, przybliżających dzieje polskiego ziemiaństwa. Dotychczas uczestnicy projektów koncentrowali swe badania na etosie ziemiaństwa, udziale przedstawicieli tej grupy społecznej w walkach o odzyskanie niepodległości oraz na polityce władz komunistycznych wobec polskich elit w latach 1944-1945, a także w okresie PRL. W tym roku szkolnym organizatorzy projektu edukacyjnego i konkursu pragną skierować uwagę na losy ziemiaństwa w okresie od wybuchu II wojny światowej aż do wywłaszczeń na podstawie dekretu PKWN o reformie rolnej z 6 września 1944 r.

Celem projektu jest przypomnienie zaangażowania ziemiaństwa w obronę Polski we wrześniu 1939 r., a następnie w działalność konspiracyjną i walkę na wszystkich frontach II wojny światowej. Ważnym elementem jest również wkład przedstawicieli tego środowiska w sformowanie władz polskich na emigracji. Zjawiskiem, które nie może zostać pominięte w trakcie analizy sytuacji ziemiaństwa były represje stosowane przez okupantów, a więc wywłaszczenia, rabunki, aresztowania, deportacje czy też lincze egzekucje.

Organizatorzy chcą wzbudzić zainteresowanie uczniów najnowszą historią Polski, a w szczególności w jej lokalnym, rodzinnym wymiarze. Projekt kierowany jest do nauczycieli historii, języka polskiego i lokalnych patriotów, pasjonatów historii z całej Polski inspirujących młodzież do zainteresowania dziejami Polski z okresu II wojny światowej z odniesieniem do lokalnych tradycji. Ma on charakter ogólnopolski i jest współorganizowany przez poszczególne oddziały IPN, Polskie Towarzystwo Ziemiańskie (Zarząd Główny i oddziały), Fundację im. Zofii i Jana Włodków w Krakowie oraz Bibliotekę Raczyńskich w Poznaniu. 

Ważnym elementem projektu jest ogólnopolski konkurs nt. ziemiaństwa polskiego w czasie II wojny światowej.

Plan konferencji 5 października

Godz. 13.00-13.05 – przywitanie gości przez wiceprezesa PTZ Oddział Kraków prof. dr. hab. Mariana Wolskiego.
Godz. 13.05-14.30 – debata z udziałem ekspertów: prof. Krzysztofa Jasiewicza (Instytut Studiów Politycznych PAN), prof. Mariana Wolskiego (PTZ Oddział Kraków) i dr Agnieszki Łuczak (Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu), zatytułowana „Zagłada ziemiaństwa – losy ziemian podczas II wojny światowej”.
Godz. 14.30-15.00 – przerwa na kawę
Godz. 15.00-16.00 – wystąpienia dyrektora Oddziału IPN w Krakowie dr. hab. Filipa Musiała i małopolskiej kurator oświaty Barbary Nowak oraz prezentacja założeń projektu przez dr. Marcina Chorązkiego z Oddziału IPN w Krakowie

                                                                                                                                               Paweł Cząstka